Didactiek en het opleiden van leraren

Leraren maken het verschil. In hun dagelijks handelen komen alle ingrediënten van leskwaliteit samen: heldere uitleg en uitdagende opdrachten, een veilig klimaat, structuur en routines, én een leeromgeving die leren mogelijk maakt. Als we de kwaliteit van lessen willen verhogen, begint dat dus bij de professionaliteit en het vakmanschap van leraren.

Maar dan komt vaak al snel een belangrijke vraag: hoe stellen we vast welke kwaliteit een les daadwerkelijk had? Toetsresultaten en tevredenheidsmetingen vertellen iets, maar vaak pas achteraf en nooit het hele verhaal. Leskwaliteit zit soms verstopt tussen alle gebeurtenissen: de start van de les, de overgangen, de interacties, de reacties op verstoringen, het omgaan met verschillen, en de eigenzinnige (en soms ook grappige) manieren waarop leerlingen reageren.

Daarom is lesobservatie zo’n krachtig instrument. Niet als afrekenlijstje, maar als professioneel kijkkader waarmee je samen taal en focus ontwikkelt: wat zagen we, wat werkte, wat was het effect, en wat is een logische volgende stap? Goede observatie maakt het mogelijk om het professionele gesprek concreet, eerlijk en ontwikkelingsgericht te voeren, tussen leraren onderling, met docentcoaches, schoolopleiders, teamleiders en lerarenopleiders.

Met het FRIS-lesobservatieformulier (Fysieke factoren, Relatie, Inhoud, Structuur) breng je die leskwaliteit systematisch in beeld, zonder de complexiteit plat te slaan. En het eigenaarschap over de les kan blijven waar het hoort: bij de leraar, maar nu met een heldere en gedeelde basis om samen lessen te verbeteren.

Belangrijk: gebruik dit instrument integer en ontwikkelingsgericht. Maak vooraf heldere afspraken, werk met feitelijke observaties, check interpretaties bij de geobserveerde docent en ga uit van vertrouwen en professionaliteit.

In het formulier vind je:

• Globale aanwijzingen voor gebruik
• Het Didactisch klaverblad en indicatoren per klaverblad
• Een vel voor het invullen van feedback en vragen per lesfase
• Een vel voor het invullen van algemene bevindingen over de les
• Een vel voor een indicatie van de klas

Wie meer wil lezen over de theoretische onderbouwing en verdere uitwerkingen van het Didactisch Klaverblad 🍀 of FRIS-model: op deze blog: www.boldeboom.com staat veel aanvullend materiaal (onderzoek, modellen en praktijktoepassingen).

Veel plezier! En als je verbeterpunten of suggesties hebt? Laat maar weten, die hoor ik graag. Je kunt het observatie-formulier onderaan deze pagina downloaden. Dit FRIS-lesobservatie formulier is work in progress. Ik probeer relevante feedback van gebruikers te verwerken.